Eureka Zientzia Museoa bisitatzen LH6

EUREKA ZIENTZIA MUSEOA

Pisua / palanka sistema / 200 kg

Palanka indar txikiak baliatuz indar handiak mugitzeko den makina simple bat da. 

Zein puntutan pisua ipiniz altzatuko dugu errezago 100 kg? A / B / C

Elektrizitatea / elektrizitate estatikoa / puxika / 

Puxika buruan igurtzen baduzu elektrizitate estatikoa sortzen da eta gero paper txikitxo batzuen gainean jartzen baduzu altxatuko dira.

Zergatik? Materia atomoz osatuta dago; atomoa protoi (+), neutroi (=) eta elektroiez (-) osatuta dago.

Zergatik mugitzen dira elektroiak? Atomoaren erdian / nukleoan protoiak (+) eta neutroiak (=) daude. Bi elementu hauek gabe ez dago materiarik. Hauen inguruan bueltak ematen elektroiak (-) daude, eta elektroiek beti mugitzeko beharra dute.

Elektrizitate estatikoa

Adibidez: puxika bat gure ilean igurtzen badugu, ilean dauden elektroiak (-) puxikara igarotzen dira. Orduan, puxikak karga negatiboa (-) hartzen du gure puxikan orain elektroi (-) gehiago daudelako protoiak (+) baino, karga negatiboa (-) hartuz. Ondorioz, ileak karga negatibo zati bat galtzen duenez, karga positibo gehiago izango du. Orduan puxika eta ilearen artean karga desoreka bat dago (puxikak karga negatibo handiagoa, eta ileak karga positibo handiagoa. Beraz, biak (puxika eta ilea) erakarri egiten dira, karga negatiboa eta karga positiboaren artean. Honi elektrizitate estatikoa deritzo.

Tesla dorrea azaldu.

Tesla dorrea elektrizitate tximistak garraiatzen ditu.

Berotegi efektua azaldu:

Gizakiek sortzen duen kutxaduraren ondorioz, geruza bat sortzen da atmosferan. Horren ondorioz munduaren tenperatura igo egiten da eguzkiak geruzarekin bat egiten duenean.

Garunarekin objetu bat mugitu, nola?

1975ean, garunaren izaera elektrikoa aurkitu zen. Garunak seinale elektrikoak modu naturalean sortzen ditu. Aparatuarekin erregistratzen ditugu, eta, ondoren, algoritmoak erabiltzen ditugu makinak ikas dezan; mugimendu horiek jasotzen ditu, patroi jakin batzuei lotuak, eta etiketa bat ematen die. 

Arantzazuko santutegia:

1880. urtean santutegia erre egin zuten eta 1950. urtean berria bat eraiki. Santutegi berria eraikitzeko arkitektura modernoa erabili zen. Horrela Arantzazuko santutegiari arantza edo pintxo moduko batzuk jartzea erabaki zuten, “arantza” gazteleraz “pincho” esan nahi duelako. Arkitektura estilo moderno hau mundu guztian ezaguna da.

Loiolako santutegia / San Ignacio / Jesuiten orden erlijiosoa:

Loiolako Ignacio soldadu edo zaldun bat zen, eta gatazka batean zauritu egin zuten.

Hanketan bonbarda batek jo zion eta horren ondorioz hil egingo zela pentsatu zuten. Baina jainkoari errezatu zion esanez hiltzen ez bazen apaiza izango zela.

Hankak sendatzeko ebakuntza egin zioten eta bizirik irten zen. Orduan apaiza bihurtu zen eta Loiolako santutegia eraiki zuen. Honetaz gain, Jesuiten orden erlijiosoa sortu zuen, gaur egun mundu guztian ezaguna dena.

Zarautzko jauregia / Teilatua eraldatua / Almenak kendu eta teilak ipini

XV. mendearen erdialdean, Gaztelako Enrike IV.a erregeak dorretxe horien almenak kentzera behartu zuen. Hau da, goiko solairua eraistea, etxe horiek gotorleku bihur ez daitezen. Askok erregearen agindua bete zuten eta beste batzuek uko egin zioten. Gaur egun, herri batzuetako monumentuak dira. Elgoibarren adibidez Kultur Etxeko dorrea dugu.

Eureka Zientzia Museoa bisitatzen LH6

Markel Bergara futbolariari elkarrizketa

 

Markel Bergarak 15 urte jokatu zuen goi mailako futbolari giza

Mila esker Markel!

Aupa Erreala!

Futbolaren proiektuari amaiera emateko 15 urtetan zehar,

goi mailako futbol jokalaria izan den

Markel Bergararekin elkarrizketa interesgarria izan genuen.

Hona hemen Markeli egin dizkiogun galderak:

Erantzunak bideoan ageri dira.

PERTSONALAK: 

• Umetan pilotan ere oso ondo moldatzen omen zinen. Kirolerako dohaiak umetatik izan dituzu?

• Txikitan nahi zenuen futbolaria izan?

• Txikitan futbolaz gain beste kirol bat gustatzen zaizun?

• Txikitan ze jokalari miresten zenuen? Eta gaur egun?

• Nola kudeatu edo uztartu dituzu futbola eta ikasketak?

• Umeren bat duzu?

• Futbola laga zenuenean zertan inbertitu zenuen zure dirua?

•  Musika edo musikari gogoko bat?

• Zein estilotako futbola gustatzen zaizu zuri?

•  Lehenengo mailan debutatu zenuenean bete zenuen zure ametsa?

• Txikitan ze jokalari miresten zenuen? Eta gaur egun?

• gustoko duzun Futbol zelai bat?

• Aldagelan giroa egokia izateko zer egiten zenuten?

• Futbola laga zenuenean zertan inbertitu zenuen zure dirua?

• PROFESIONALAK:

• Nork aholkatu zintuen futbolera jolastera?

• Mintxetan hasi zinen futbolean C.D Elgoibarren zein oroitzapen dituzu?

• Noiz jabetu zinen futbolari profesional izateko aukera zenuela?

• Zein postutan jokatzen zenuen lehenengo mailako jokalari zinenean?

•  Zer ekipoetan jokatu zenuen? Eta zein urtetan egin zenuen debuta?

• Futbola utzi zenuenean, zein taldetan jokatzen zenuen? Eta zein postutan zegon talde hori liga profesionalean?

•  Golen bat sartu duzu zure futbol ibilbidean?Eta koparik  irabazi duzu?

• Zein taldeetan debutatu zenuen lehenengo aldiz? Eta zeinetan erretiratu zinen?

• Egon zaren talde bakoitzean, zenbat denboraldi egon zinen?

• Zein lesio izan dituzu, zure futbol profesional ibilbidean? Belauna apurtu zenuela irakurri genuen, zein taldetan zeunden orduan? Zenbat denborarako izan zen lesioa?

• Zein izan ziren  zure momentu onenak ? Eta txarrenak?

• IRITZIZKO GALDERAK:

• Sarritan zalantzan jarri izan dira kirolak transmititzen dituen baloreak. Zuri zein balore transmititu dizkizu futbolak?

•  Non irudikatzen duzu zure burua, futbolari izan ez bazina?

• Zertan aldatu da futbola hasi zinenetik gaur arte?

• Gorengo mailara elgoibartar gutxi iritsi dira. Zure iritziz zer behar du futbolari batek lehenengo mailan debutatzeko?

•  Askotan entzun dugu emakumeen eta gizonezkoen soldata oso ezberdina dela. Zer iritzi duzu gizonezkoen soldata bikoitza edo hirukoitza izateari buruz?

•  Nola indartuko zenuke emakumeen futbola?

•  Nola ikusten duzu biolentzia futbolean? Kirol profesionalak exigitzen duen entrenamendu gogorrak zer eragin dizu gorputzean?

•  Kirol emaitza handia izateko kirolari batzuk erabiltzen dituzten sustantzia debekatuei (drogak) buruz zer iritzi duzu?

1- Denboraldia amaitu aurretik laga duzu futbola. Zein izan da horren arrazoia?

2-Nola egin diozu aurre lesioek sortzen duten karga psikologiko eta  fisikoari?

3- Ezagutu dituzu: Sanse, Eibar, Vecindario, Reala eta Getafe. Nola laburbilduko zenuke zure ibilbidea? 

4- 2007 an debutatu zenuen Realekin kopako porpartida batean. Nola gogoratzen duzu estreinako aldi hura?

5- Lehenengo mailan Ligan 2010ean debutatu zenuen. Orduan bete zenuen zure ametsa?

6- Hamar denboraldi egin zenituen Realean eta ezagutu zenituen Liga, Kopa, txapeldunen Liga eta Europa Liga. Zer eman dizu Realak?

7- Sarritan zalantzan jarri izan dira kirolak transmititzen dituen baloreak. Zuri zein balore transmititu dizkizu futbolak?

8-Zein estilotako futbola gustatzen zaizu zuri?

9- Hainbeste urte Realean egon ostean Getafera joatea gogorra egin zitzaizun?

10-Mintxetan hasi zinen futbolean C.D elgoibarren zain oroitzapena dituzu?

11- Umetan pilotan ere oso ondo moldatzen omen zinen. Kirolerako dohaiak umetatik izan dituzu?

12-Oso gaste iritzi zitzaizun Realeko deia, eta une horetan gurasoen papera ere oso garrantzitzua izango zen,ezta?

13- Noiz jabetu zinen futbolari profesional izateko aukera zenuela?

14- Nola kudeatu edo uztartu dituzu futbola eta ikasketak?

15- Zertan aldatu da futbola hasi zinenetik gaur arte?

16- Getafek eta Realak apirilean jokatuko duten partida omenaldia egingo dizute?

17- Non irudikatzen duzu zure burua, futbolari izan ez bazina?

18-Aurkari gogorena?

19-Miresten duzun jokalari bat?

20- Aurkari gogokoena?

21-  Futbol zelai bat?

22- Lider bat?

23- Musika edo musikari gogoko bat?

24- Gogorengo mailan diharduten futbolaririk gabe, emakume zein gizon, gelditu da Elgoibar, estreinakoz urte asko eta gero…

25- Taldekide bat?

26- Aldagelako perrexila?

Maixa Zugasti idazlearen "Tximeletak hondartzan" eleberria ezagutzen

Maixa Zugasti idazlea

Maixak "Tximeletak hondartzan" eleberriari buruzko 

nondik norakoak azaldu dizkigu.

Kirol psikologia Unai Arrietaren eskutik

 Kirol psikologiako azalpenak Unai Arrietaren eskutik.

Unai Arrieta kirol psikologoa

Unai Arrietaren azalpenak entzun ostean 

eta beste iturri batzuetatik jasotako informazioarekin 

"Kirola eta osasuna"ren arteko harremana 

gero eta garbiagoa dela konturatu gara,

Hona hemen ikasleok sortu dugun dekalogoa:

"KIROLA = OSASUNA"

DEKALOGOA

1. Txapeldun batek ez du galtzeko beldurrik. (Nora)

2. Gero eta zailagoa izan garaipena, orduan eta handiagoa da irabaztearen zoriona. (Léa)

3. Kritikak gustatzen zaizkit indartsuago egiten nautelako. (Nora)

4. Egunero ez dugu egun onik izango, baina inoiz ez etsi, saiatu ez gero, pazientziarekin helburuak lortzetik gertuago egongo gara  (Léa)

5. Gaur besteek egingo ez dutena egingo dut, besteek ezin dutena lortzeko biharko. (Nora)

6. Garrantzitsuena ez da irabaztea, disfrutatzeko baizik. (Léa)

7. Garaikur batek hautsa erakartzen du baina oroitzapenak betirako    dira. (Léa)

8. Buruko arazoak bideratzeko hoberena kirola egitea da. (Wiame)

9. Denok daukagu eskubidea kirola egiteko. (Alex)

10. Kirola egin osasuntxuago egoteko eta indartsuago. (Wiame)

11. Berdin da nondik zatozen edo zein den zure jatorria, ametsa eta helburuak izatea dena da edo axola duena. (Nora)

12. Ona da kirolari denobora eskaintzea, osasuna bultzatzen dugulako, bai fisikoa bai psikologikoa. (Wiame)

13. Irabazi, irabazi  behar baduzu, galdu galdu behar baduzu, baina inoiz ez amorerik eman. (Alex)

14. Egunero kirola egin behar da handitan ez edukitzeko ibiltzeko eta kirola egiteko arazorik. (Wiame) 

15. Uste duzun ez dituzun lortuko gauzak saiatu egin behar duzu. (Alex)

16. Egiteko modurik eraginkorrena egitea da. (Alex)